شخصى را براى خلافت انتخاب كند كه بتواند جامعهء اسلامى و وحدت آن را حفظ كند و از خونريزى جلوگيرى و اختلافات آنها را بر طرف سازد و آنان را از شيطان و مكر او ايمن نگهدارد . خداوند عزّ و جل ولايتعهدى را بعد از خلافت ، كمال اسلام قرار داده و آن را موجب عزّت و صلاح امّت دانسته است و به خلافا امر فرموده تا كسى را كه شايستهء ولايتعهدى است انتخاب كنند و با اختيار وليعهد ، نعمتها فراوان و عافيت همه جا را فرا مىگيرد . خداوند به وسيلهء او مكر دشمنان و كبر مخالفان را از بين مىبرد و تفرقه را به وحدت تبديل مىكند . امير المؤمنين مأمون از روزى كه خلافت به او منتقل شده عظمت و بزرگى و سختى اين مقام را دريافته و دانسته است كه خلافت دشواريها و مسئوليتهايى در بر دارد . واجب است بر كسى كه بر كرسى خلافت تكيه زده همواره طاعت و فرمانبردارى پروردگار را در پيش گيرد و مراقب اوضاع و احوال مسلمانان باشد . مأمون بدن خود را به سختى انداخت ، شبها خواب در ديدگانش راه نيافت و همواره متفكّر بود تا موجبات عزّت دين و سركوبى مشركين را فراهم سازد و امّت را به سوى صلاح و شايستگى كشاند و عدل و داد را در اجتماع اسلامى پديد آورد و احكام قرآن مجيد و سنت حضرت رسول صلّى اللّه عليه و آله را زنده نگاه دارد و عوامل رفاه و آسايش را در جامعه فراهم كند و مردم را با اندرز و نصيحت و راهنمايى ، با خداوند آشنا سازد و خداوند را از خود راضى نمايد . مأمون تصميم گرفته است كه پس از خود كسى را براى خلافت انتخاب كند كه داراى قدرت باشد و موجبات آسايش ملّت را فراهم كند و در دين خود ورع و تقوا داشته باشد . جانشين او بايد به اوامر خداوند عمل كند و در تمام شب و روز همواره خداوند را در نظر بگيرد و موجبات خشنودى پروردگار را در خدمت به خلق و به كار بستن احكام قرآن فراهم سازد . مأمون در ميان اولاد عباس و على بن ابى طالب مطالعه و تحقيق كرد